Μουρουνέλαιο
Ωμέγα-3 και Ωμέγα-6 λιπαρά οξέα


Τα Ωμέγα-3 και Ωμέγα-6 λιπαρά οξέα (ω-3, ω-6)

Ο επιστημονικός τύπος φέρνει συνεχώς νέα ερευνητικά αποτελέσματα για τα ακόρεστα λιπαρά οξέα όπως τα ωμέγα-3 και ωμέγα-6. Στην επικαιρότητα υπάρχουν αποτελέσματα επιδημιολογικών ερευνών, ιδιαίτερα για τα καρδιαγγειακά νοσήματα από όπου, φαίνεται ότι η κατανάλωση ψαριών πλούσια σε ω-3 και ω-6 λιπαρά οξέα έχει ευεργετικές δράσεις . Ακόμη πολλές μελέτες δείχνουν ότι τα ω-3 και ω-6 λιπαρά οξέα έχουν αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες γεγονός που τα καθιστά σημαντικούς παράγοντες προστασίας από τις εκφυλιστικές ασθένειες, όπως οι διάφορες νευροεκφυλιστικές ασθένειες, η ασθένεια Alzheimer και η αρθρίτιδα. Αναφορές βεβαίως υπάρχουν για τα κακοήθη νεοπλάσματα και τον διαβήτη. Ανεξάρτητα από τα αποτελέσματα που οι ερευνητές επικαιροποιούν είναι αλήθεια ότι για μια σωστή και ισορροπημένη διατροφή είναι αναγκαίο να περιλαμβάνεται σε αυτή, ζωικά και φυτικά λίπη, που προσφέρουν σημαντικές ποσότητες ενέργειας αλλά και συμμετέχουν σε πολλές σημαντικές βιολογικές και μεταβολικές διαδικασίες για τον οργανισμό.

Ποια είναι

Τα ωμέγα-3 στη διατροφή μας έχουν ως αναφορά το εικοσιπεντανοϊκό (ΕΡΑ) και το δοκοσαεξανοϊκό οξύ (DHA), που βρίσκουμε κυρίως στα ψάρια, και το α-λινολενικό οξύ (ALA) το οποίο βρίσκεται σε τροφές φυτικής προέλευσης. Το DHA και το ΕΡΑ, εκτός του ότι προσλαμβάνονται μέσω της τροφής ο οργανισμός μας μπορεί να κάνει αλληλομετατροπές αυτών των λιπαρών οξέων. Το λινελαϊκό οξύ, το γ-λινολενικό οξύ και το αραχιδονικό οξυ αποτελούν τα ω-6 λιπαρά οξέα. Να τονίσουμε όμως ότι δεν μπορεί να βιοσυνθέσει το λινελαϊκό οξύ και το α-λινολενικό οξύ χρησιμοποιώντας άλλες λιπαρές πηγές. Για τον λόγο αυτό το λινελαϊκό οξύ και το α-λινολενικό οξύ πρέπει να λαμβάνονται με την τροφή και ονομάζονται απαραίτητα λιπαρά οξέα. Όσο υψηλότερα τα επίπεδα των ωμέγα -3 λιπαρών οξέων στο αίμα, τόσο μικρότερη και η πιθανότητα θανάτου από καρδιακή προσβολή, όσο και η πιθανότητα στεφανιαίας νόσου και τόσο καλύτερος ο έλεγχος των φλεγμονών στο σώμα.


Η παραγωγή των ωμέγα-3

Η παραγωγή των ω-3 ξεκινάει από ένα απαραίτητο λιπαρό οξύ το α-λινολενικό οξύ (ΑLA), που δεν συντίθεται στον οργανισμό μας, αλλά το λαμβάνουμε από την τροφή (π.χ. ο λιναρόσπορος, πράσινα φυλλώδη λαχανικά (όπως η αντράκλα και το σπανάκι, τα καρύδια, ο κολοκυθόσπορος κ.λπ.) Το α-λινολενικό οξύ με την βοήθεια ενζύμων (Δ5 Δεσατουράση κ.λπ.), μετατρέπεται σε εικοσαπεντανοικό οξύ (EPA) και μέσω επόμενων μεταβολικών βημάτων, σε εικοσιδεξανοικό οξύ (DHA). Η μετατροπή του α-λινολενικού οξέως σε ΕΡΑ και DHA, παρεμποδίζεται από διάφορους παράγοντες όπως: τη μεγάλη πρόσληψη κορεσμένων λιπών, τρανς λιπαρών ουσιών, ζάχαρης, καφέ, αλκοόλ, από έλλειψη βιταμινών (Β3,Β6,C), μαγνησίου, ψευδαργύρου, από το κάπνισμα και από ιογενείς μολύνσεις. Έτσι, βλέπουμε ότι πολλοί παράγοντες εμπλέκονται για να γίνει η μετατροπή, με αποτέλεσμα η λήψη ω-3 από τροφές φυτικής προέλευσης να οδηγεί σε μετατροπή μικρού μόνο ποσοστού α-λινολενικού οξέος σε ΕΡΑ (0.2-8%) και DHA (0.05%).

Αντίθετα τα ΕΡΑ και DHA υπάρχουν έτοιμα σε μεγάλες ποσότητες στα ψάρια και στα ιχθυέλαιο. Έτσι η λήψη ΕΡΑ και DHA μέσω των ψαριών και των ιχθυελαίων είναι απαραίτητη για όλες τις ηλικίες και ιδιαίτερα στα παιδιά, που κατά γενική ομολογία και στατιστικά στοιχεία στην χώρα μας αναφέρονται ως παχύσαρκα και υπερλιπιδαιμικά.


Πηγές

Σημαντικές πηγές ω-3 λιπαρών φυτικής προέλευσης είναι ο λιναρόσπορος και το λινέλαιο, (55% του λινέλαιου, flaxseed oil), οι μαλακές μαργαρίνες, οι ξηροί καρποί όπως τα καρύδια. Τα ω-6 όπως το λινελαϊκό οξύ βρίσκεται σε μεγάλη αναλογία 16% στο λιναρόσπορο και σε άλλα φυτικά λάδια σε μικρές αναλογίες, το γ-λινολενικό οξύ παράγεται από το λινελαϊκό οξύ, αλλά προσλαμβάνεται επίσης από τα διάφορα μαγειρικά έλαια και το τελευταίο από τα ω-6 το αραχιδονικό οξύ βρίσκεται στα φιστίκια και στο φιστικέλαιο ενώ ο οργανισμός μας το προσλαμβάνει από τις ζωικές τροφές όπως από το κρέας, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Σήμερα κυκλοφορούν και εμπλουτισμένα τρόφιμα όπως χυμοί και κράκερ, τα οποία θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στις ημερήσιες ανάγκες του οργανισμού μας που βρίσκεται σε μια ισορροπημένη διατροφή. Επίσης αυγά και μαργαρίνες εμπλουτισμένες με DHA, κυκλοφορούν στην αγορά όμως τα συμπληρώματα ελαίων αυτούσιων ή σε ισορροπημένα μίγματα βρίσκονται σε συσκευασίες μαλακής κάψουλας κερδίζουν το ενδιαφέρον της αγοράς. Σημαντικές πηγές ω-3 λιπαρών είναι τα ψάρια όπως ο σολομός, η σαρδέλα και το σκουμπρί, αλλά και άλλα θαλασσινά. Ανεξαρτήτως των πηγών, θα πρέπει να φροντίζουμε να προσλαμβάνουμε ω-3 τόσο από φυτικές πηγές όσο και από πηγές ιχθυελαίων, αφού με αυτό τον τρόπο συμπληρώνουμε τις καθημερινές μας ανάγκες μέσω ποικιλίας τροφίμων, προσλαμβάνοντας παράλληλα με τα καλά λιπαρά και τα άλλα πολύτιμα θρεπτικά συστατικά που περιέχονται στα φυτικά έλαια, όπως οι βιταμίνες και τα αντιοξειδωτικά.


Ωμέγα-3, Ωμέγα-6 λιπαρά οξέα και υγεία

Πρόσφατα ερευνητικά αποτελέσματα αναφέρουν ότι τα ω-3 πως βοηθούν στην καλή νοητική λειτουργία. Ερευνητές του Πανεπιστήμιου του Πίτσμπουργκ ανακοίνωσαν στο Αμερικάνικο περιοδικό Διατροφή τα αποτελέσματα ερευνητικής εργασίας τους όπου σημειώνεται ότι τα υψηλά επίπεδα ωμέγα-3 λιπαρού οξέος (DHA) στην διατροφή βελτίωσε τη γνωστική απόδοση στους μέσης ηλικίας ενηλίκους, που ήταν χωρίς καρδιαγγειακές, νευρολογικές ή ψυχιατρικές διαταραχές. Τα ω-3 φαίνεται λοιπόν πως βοηθούν στην καλή νοητική λειτουργία και συμβάλλουν στη βραδύτερη εξέλιξη εκφυλιστικών νοσημάτων του εγκεφάλου (όπως η νόσος του Alzheimer), οπότε η κατανάλωσή τους φέρεται να λειτουργεί ως «αντίδοτο» κατά της κατάθλιψης. Η υψηλή πρόσληψη ω-3 λιπαρών σχετίζεται έντονα με την προστασία από την εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων, καθώς έχει συνδεθεί με καλύτερη λειτουργία των αγγείων, ομαλότερο καρδιακό ρυθμό, βελτιωμένο λιπο-πρωτεϊνικό προφίλ, καθυστέρηση της εμφάνισης αθηροσκλήρωσης και ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Πέρα από το καρδιαγγειακό σύστημα, τα ω-3 ενισχύουν και άλλους τομείς της υγείας μας με σημαντικότερους τη λειτουργία του εγκεφάλου, τη διάθεση και την όραση. Επιπλέον, είναι γνωστό ότι τα ω-3 παίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της υγείας των ματιών και στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης οφθαλμικών παθήσεων, όπως είναι ο εκφυλισμός της ωχράς κηλίδας. Τέλος, ένας μικρός αριθμός επιδημιολογικών μελετών έχει αναδείξει τον πιθανό ρόλο των ω-3 στην πρόληψη ορισμένων μορφών καρκίνου, όπως του μαστού, του προστάτη και του παχέος εντέρου. Έχουμε λοιπόν ανάγκη από ω-3 και αυτό προέκυψε γιατί δεν ακολουθούμε την διατροφή των πρωτόγονων ανθρώπων και των παλαιότερων γενεών, όπου η σχέση των ω-6/ω-3 λιπαρών οξέων ήταν 1:1-5:1. Σήμερα όμως λόγω αλλαγών στη διατροφή μας, η σχέση αυτή έχει φτάσει το 15:1 σε βάρος των ω-3, με άμεσες επιπτώσεις στην υγεία μας, με αποτέλεσμα να χρειαζόμαστε άμεσα να τα εντάξουμε στη διατροφή μας, είτε με την πρόσληψη τους από τις τροφές, είτε με τη χρήση διατροφικών συμπληρωμάτων.


Ευεργετική η χρήση Ω-3, Ω-6 Λιπαρών οξέων, διότι

1. βοηθούν στην καλή νοητική λειτουργία.

2. συμβάλλουν στη βραδύτερη εξέλιξη εκφυλιστικών νοσημάτων του εγκεφάλου (όπως η νόσος του Alzheimer).

3. φαίνεται να λειτουργούν ως «αντίδοτο» κατά της κατάθλιψης.

4. η κατανάλωσή τους σχετίζεται έντονα με την προστασία από την εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων αφού έχουμε:

        καλύτερη λειτουργία των αγγείων,

        ομαλότερο καρδιακό ρυθμό,

        βελτιωμένο λιπο-πρωτεϊνικό προφίλ,

        καθυστέρηση της εμφάνισης αθηροσκλήρωσης και

        ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης

5. συμβάλουν στη διατήρηση της καλής υγείας των ματιών.

6. έχουν πιθανό ρόλο στην πρόληψη ορισμένων μορφών καρκίνου, όπως του μαστού, του προστάτη και του παχέος εντέρου.